Alltaf neikvætt fyrir heilsuna að finna á sér

Áfengi er engin venjuleg neysluvara en er þó hluti af daglegu lífi margra um allan heim. Áfengi er notað við hin ýmsu tækifæri, m.a. í félagslegum aðstæðum, sem hluti af fæðu, sem tákn um frí frá amstri hversdagsins eða við önnur tækifæri. Í umræðunni gleymast því oft þau neikvæðu áhrif sem fylgt geta neyslu áfengis. Samkvæmt heilbrigðisskýrslu frá alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni frá 2002 er áætlað að rekja megi 4% af sjúkdómsbyrði nútímans til neyslu áfengis. Og þegar skoðaðir eru 26 valdir áhættuþættir dauðsfalla og sjúkdóma þá er áfengi þar í fimmta sæti.

Aðeins örlítið jákvætt fyrir elsta aldurshópinn

2014likami

Þegar talaði er um ,,hóflega” drykkju eru viðmiðin oft sett við tvær einingar af áfengi á dag fyrir karla og ein áfengiseining á dag fyrir konur. Ein áfengiseining miðast oftast við 10-12gr af áfengi eða sem svarar 15cl af víni, 33cl af áfengum bjór og 4cl af sterku áfengi. Hér er aðeins verið að tala um hófdrykkju en ekki heilsusamlega drykkju. Þegar talað er um verndandi þætti áfengisdrykkju er átt við að neysla áfengis hefur jákvæð áhrif á ákveðna líffræðilega þætti, sérstaklega í sambandi við hjarta- og æðasjúkdóma. Rannsóknir sem sýna þessar niðurstöður sýna jafnframt að um er að ræða lítið magn áfengis, í mesta lagi tæpa eina einingu af áfengi á dag fyrir karlmenn yfir sjötugt og minna en hálfa einingu fyrir konur á sama aldri. Þó má geta þess að sama magn af áfengi eykur líkurnar krabbameini, t.d brjóstakrabbameini hjá konum. Öll neysla áfengis framyfir ofangreind viðmið hefur neikvæð áhrif á heilsuna. Í ljósi þess að í fjölmiðlum er ítrekað fjallað um möguleg jákvæð áhrif neyslu áfengis þykir rétt að beina sjónum að heildarmyndinni og draga fram bæði jákvæð og neikvæð áhrif neyslu áfengis. Bæði eru til rannsóknir sem benda á ákveðna verndandi þætti ,,hóflegrar” áfengisneyslu og rannsóknir sem draga fram þau skaðlegu áhrif sem áfengisneysla getur haft í för með sér. Þær rannsóknir sem gefa til kynna jákvæð áhrif áfengisneyslu eru oftar en ekki gerðar hjá ákveðnum hópi fólks og við ákveðnar aðstæður. Almennar neyslukannanir og slysaskráningar gefa svo aðra og oft neikvæðari mynd af áfengisneyslunni.


Lítil vernd en skaðinn getur verið mikill

Séu verndandi og skaðlegir þættir áfengisneyslu bornir saman kemur berlega í ljós að skaðlegir þættir áfengisneyslu eru mun fleiri en þeir verndandi og að skaðsemin eykst í hlutfalli við magn áfengisins sem neytt er.

Vegna þess að ákveðin óvissa ríkir um verndandi þættir áfengis hafa helstu vísindamenn í áfengisfræðum við Lýðheilsustöð Svíþjóðar lagt áherslu á að áfengi er alls ekki ,,lyf” sem hægt sé að mæla með. Að tala um áfengi sem lyf til að bæta heilsuna, eða koma í veg fyrir sjúkdóma, byggir ekki á vísindum. Þar skortir gögn frá samanburðarrannsóknum sem læknavísindin gera kröfu um. Dagleg hreyfing og hollur matur hefur að sjálfsögðu mun meiri jákvæð áhrif á heilsufar.

  • Fyrir fólk yngra en 40 ára hefur áfengisneysla engin jákvæð áhrif á heilsu.
  • Að drekka sig þannig að maður finni á sér hefur alltaf neikvæð áhrif á heilsuna, óháð aldri og kyni.
  • Neikvæð áhrif og afleiðingar áfengisneyslu eru ekki síðurog andleg og samfélagslegen líkamleg.



Yfirlit yfir helstu skaðlegu þætti áfengis á líkamann:

Taugakerfið

Ofskynjanir, krampar, eitrun í heila vegna lifrarskemmda, skemmdir á litla heila, vítamínskortur, geðtruflanir, svefntruflanir, taugaskemmdir.

Meltingarfæri

Brjóstsviði, magasýking, aukin hætta á krabbameini í meltingarvegi, fitulifur, skorpulifur, briskirtilsbólga, niðurgangur.

Hjartað

Aukinn hjartsláttur, hjartsláttartruflanir, skemmdir hjartavöðvar, hár blóðþrýstingur.

Áhrif á efnaskipti

Minni blóðsykur, skert próteinframleiðsla, uppsöfnun fitu í lifrinni.

Vöðvar og bein

Vöðvarýrnun og beinþynning.

Blóð

Hækkun á blóðþrýstingi, eykur líkur á heilablóðfalli, breytingar á rauðum blóðkornum, lágt hlutfall af blóðflögum.

Fóstur

Hamlar vexti, andlegur og líkamlegur misþroski.



Lotudrykkja

NIAAA í Bandaríkjunum skilgreinir lotudrykkju sem drykkjumynstur sem leiðir til þess að áfengismang í blóði fari í eða yfir 0.8 prómill. Fyrir venjulegt fólk svarar þetta mynstur til þess að karlmaður neyti 70gr. og kona 56gr. áfengis á c.a. 2 tímum (NIAAA 2007). Lotudrykkja er frábrugðin ölvunardrykkju sem getur verið skilgreind sem ástand eftir áfengisneyslu sem leitt hefur til brenglunar á meðvitundarstigi, hugsun, skynjun, dómgreind, hegðun og viðbrögð (WHO 2005). Þar sem margar skilgreiningar hafa verið notaðar gegnum tíðina og beðið er eftir samræmdri skilgreiningu frá sérfræðingum Evrópusambandsins er hér notast við neyslu 60gr. fyrir karla og 40 gr. fyrir konur af áfengi á tveimur tímum.