Lengi eftir að líkaminn er hættur að hrópa á nikótín geta sumar aðstæður kveikt í fólki löngun til að reykja. Reykingaþörfin snýst sem sé um meira en nikótín. Lítið en skýrt dæmi um það eru rannsóknir sem sýna að þegar fólk með reykingaþörf fær að velja milli nikótínlausrar sígarettu og hreins nikótíns í vökvaformi, velja margir nikótínlausu sígarettuna. Þetta er stundum kallað sálræn fíkn.

Líkamleg fíkn hverfur nokkrum vikum eftir að fólk hættir að reykja en sálræn fíkn getur skotið upp kollinum árum saman. Þess vegna er mikils vert að þekkja hana og búa sig undir uppákomur sem geta espað upp löngunina til að reykja.

Nokkrar dæmigerðar uppákomur af þessu tagi, ásamt ráðum um hvað hægt er að gera, er að finna á síðunni Hættuaðstæður.

Hér fyrir neðan má lesa meira um hvernig fólk tengir reykinn fjölmörgu í lífinu.

 2014_menn_a_bekk

REYKINGAR OG TENGSL


Reykurinn hefur öðlast þann sess í lífi margra reykingamanna að tengjast fjölmörgu öðru í lífinu. Þessi tengsl skipta miklu máli þegar menn ætla svo að hætta.


Þannig tengja margir reykingar því að slaka á. Þó að nikótín hafi í sjálfu sér meiri örvandi áhrif en slakandi þá fylgir þeirri tilfinningu að fullnægja nikótínþörfinni slíkur léttir að fjölmörgum finnst reykurinn slaka á. Þessi skyndiáhrif vega iðulega þyngra en heilsubótaráhrifin til lengri tíma af að hætta að reykja. Þegar reykingaþörfin hellist yfir menn finnst mönnum oft kostirnir við að reykja og ókostirnir við að hætta miklu meiri en 5 mínútum fyrr.

Tenging af þessu tagi milli reykinga og slökunar veldur því að hugsunin um reyk skýtur léttilega upp kollinum þegar eitthvað bjátar á og taugarnar þenjast. Auk þess hefur reykingafólk oft tamið sér ýmsa siði sem valda því að við sum verk eða athafnir þarf að reykja meira en önnur. Sumir eiga eftir að fá löngun til að reykja eftir matinn árum saman eftir að þeir hætta, aðrir eiga erfitt með að fara í veiðiferð án tóbaksins. Meðal margra hefur reykurinn þar að auki félagslegt hlutverk sem lesa má meira um á síðunni Félagslegur stuðningur.


UMBUN

Tengslin verða sérlega sterk ef tiltekin umbun er annars vegar. Þetta þýðir þá líka að tengslin slakna þegar maður tekur burt umbunina sem nikótínið felur í sér. Þetta gerist af sjálfu sér þegar fram líða stundir en það er líka hægt að flýta fyrir að „venja sig af þessu“. Þetta er það sem fólk gerir þegar það notar lyf til að draga úr áhrifum nikótínsins meðan það reykir, t.d. Zyban, eða þegar það grípur sogrör þegar það hefði annars fengið sér sígarettu. Fólk getur líka tekið upp nýja siði þegar gamlar reykingastundir renna upp og veitt sér umbun fyrir nýju siðina. Til dæmis geturðu veitt þér verðlaun þriðja hvern dag sem þú hefur farið í gönguferð síðdegis í staðinn fyrir að fá þér að reykja. Eða þú getur gert eitthvað sem er hollt og gott í sjálfu sér, t.d. að venja þig á að draga djúpt andann og teygja þig í hvert sinn sem þú finnur að taugarnar eru þandar.

Hér fyrir neðan má lesa um hvað reykurinn getur verið reykingamanninum kær vinur.

 

SORG SEM FYLGIR ÞVÍ AÐ HÆTTA

Margir líta á reykingarnar sem vin. Það er ekki auðvelt að ákveða að snúa baki við vini sínum en það getur orðið heldur auðveldara ef maður gerir sér grein fyrir hvaða þýðingu reykurinn hefur í eigin augum og reynir svo að finna einhvern í hans stað.

Ekki er óalgengt að fólk, sem hættir að reykja, finni til sorgar, mismikillar, eða finni annars konar sálræn viðbrögð áður en, þegar og eftir að reykleysið hefst. Meðal margra hefur reykurinn lægt taugaspennuna og leitt hana burtu þegar mikið hefur mætt á. Þegar ekki er lengur hægt að halla sér að reyknum til að lægja eða leiða burt tilteknar tilfinningar finnst sumum slíkar tilfinningar magnast og verða verri viðureignar en áður.

Það besta sem hægt er að gera er að gefa eigin tilfinningum meira svigrúm en vant er. Leyfðu tilfinningunum dálítið að leika lausum hala, taktu á slíkri útrás af virðingu og hugsaðu sem svo að þetta gangi allt saman yfir ef þú leyfir því að vera eins og það er. Þú getur líka látið þá sem þú umgengst mest vita að þú verðir kannski eitthvað trekktari meðan breytingin gengur yfir og að það sé fullkomlega eðlilegt. Best er ef aðstandendur og vinir geta tekið þér af meiri skilningi og umburðarlyndi en vanalega og tekið tillit til þess að þú ert að sinna mikilsverðu verkefni, sem sagt að losna algjörlega úr viðjum reykjarins.

Reykleysið þýðir líka að breyting verður á lífsstíl og slík breyting hefur tilfinningasveiflur í för með sér. Einum kafla er lokið og nýr hefst.

Auk þess hafa reykingar mikið félagslegt gildi hjá mörgum og um það má lesa meira á síðunni Hættuaðstæður.